Miasta Polski

Warszawa, dziś jest piękniejsza niż kiedykolwiek. Podczas II wojny światowej zniszczenia tego miasta sięgały 90%, została ona odbudowana niemal od podstaw. W 1980 roku wpisana na Lista Światowego Dziedzictwa Kulturowego UNESCO. Kolumna Zygmunta to jeden z symboli Warszawy i najstarszy świecki pomnik w Polsce. Brązowy posąg monarchy, pierwotnie złocony, ustawiono na trzydziestometrowej kolumnie z chęcińskiego marmuru. W 1944 roku podczas powstania warszawskiego królewski pomnik został zniszczony przez Hitlerowców. Za sprawą Władysława IV Zamek, obok funkcji administracyjnych i politycznych, zaczął także pełnić funkcję ośrodka kulturalnego – w południowym skrzydle powstała sala teatru dworskiego. Z Zamkiem wiążą się ważne i dramatyczne wydarzenia z naszej historii – obrad sejmu rozbiorowego, uchwalenie Konstytucji 3 Maja, pozbawienie cara polskiego tronu w czasie powstania listopadowego. Na Rynku w miejscu dawnej fontanny stoi pomnik patronki stolicy – Syrenki, przeniesiony tu z murów Starego Miasta. W Muzeum Historycznym Miasta Stołecznego widzimy dowody na wojenne zniszczenia. W podziemiach katedry św. Jana spoczywają m.in. mazowieccy książęta, mężowie stanu – Ignacy Paderewski, Gabriel Narutowicz i prymas Stefan Wyszysński.

Z wambierzyckiego rynku do barokowej bazyliki prowadzi 57 stopni. Ich liczba jest ponoć nieprzypadkowa i symboliczna – stanowi sumę liczby chórów anielskich, lat przeżytych przez Jezusa na ziemi i wieku Marii w chwili niepokalanego poczęcia. W Wambierzycach wszystko wydaje się nieprzypadkowe i nasycone symbolami. Magia tego miejsca trwa od XII, a może XIII wieku. Zaczęło się od lipowego drzewa, w którego konarach Matka Boska z Dzieciątkiem objawiła się jednemu z mieszkańców okolicy. Kapliczka z figurką wyrzeźbioną według jego wskazówek zaczęła przyciągać pielgrzymów wierzących w pomoc nieuleczalnie chorym. Pod koniec XVIII wieku liczba pielgrzymów przybywających tu co roku sięgała 200 tysięcy. Swój obecny charakter ośrodka pielgrzymkowego i turystycznego zawdzięczają Wambierzyce Danielowi von Osterberg, właścicielowi tych terenów od 1677 roku, który wymarzył sobie stworzenie tu miniatury Jerozolimy z czasów Jezusa. Przystąpił do budowy nowego kościoła, na wzór jerozolimskiej świątyni Salomona, licznych kaplic i stacji Kalwaryjskich, kilkunastu bram wjazdowych. Nad zabudowaniami wsi dominuje bazylika pod wezwaniem Nawiedzenia Najświętszej Marii Panny, monumentalna budowa z owalną nawą i poprzecznie ustawionym prezbiterium przykrytym kopułą.

Pierwsze skojarzenia – piernik, Kopernik, może zapamiętany z lekcji historii pokój toruński. Przejezdnego niewyposażonego w żadną wiedzę na temat miasta czeka wiele atrakcji – aż kilkaset zabytkowych obiektów, mnóstwo zieleni, piękne nadwiślańskie pejzaże. Obowiązkowym punktem programu przejezdnych jest Bulwar Filadelfijski. Wizytówką miasta są dwory, spichrze, kamienice i Kościoły z potężną bryłą gotyckiej katedry św. Jana Chrzciciela i Jana Ewangelisty. Centrum Rynku starego Miasta zajmuje ratusz. To potężna, XIV wieczna budowla, z dziedzińcem i wyniosłą wieżą, z której z kolei możemy „od wewnątrz” spojrzeć na starówkę. Ze względu na bogactwo cennych zabytków miasto zostało wpisane na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. Jedna z osobliwości miasta jest krzywa wieża – XIV wieczny baszt pochylony z powodu niestabilności podłoża. Obecnie odchylenie od pionu wynosi około 140 cm. W posiadającej ciekawą elewację kamienicy Pod Gwiazdą mieści się Muzeum Sztuki Dalekiego Wschodu. Będąc na Rynku powinniśmy wstąpić do neorenesansowego gmachu Dworu Artusa. Obok Podczas pobytu w Toruniu należy zobaczyć gotycki rodzinny dom Mikołaja Kopernika, słynnego astronoma.

Starogard Szczeciński jak wiele miast pomorskich, w czasie ostatniej wojny zostało strasznie okaleczone (około 70% zniszczeń). Klasa architektury uratowanych, zrekonstruowanych czy odnowionych budowli budzi podziw i przypomina o świetnej historii miasta. Pierwsze wzmianki o tym grodzie datuje się na XII wiek i na ten okres przypada rozwój miejscowości związany z lokacją zakonów joannitów i augustianów. Jak na warunki środkowo europejskie obwód średniowiecznych obwarowań jest imponujący: ponad dwa kilometry. Z fortyfikacji ocalała przy tym prawie połowa. Dobrym punktem orientacyjnym miasta jest niezwykle wysoki gotycki kościół św. Jana. Opodal niego natkniemy się na tunel pod wałem obronnym, usytuowanym w miejscu nieistniejącej bramy Świętojańskiej. Unikatowym w skali europejskiej zabytkiem z XV wieku jest Brama Portowa, zwana też Wodną czy Młyńską. Brama ma dwie wieże na obu brzegach Kanału Młyńskiego. Chroniła niegdyś port znajdującego się wewnątrz murów miejskich i służyła do pobierania myta. Kolejnymi ważnymi elementami miasta są XVI wieczny spichlerz oraz Baszta Białogłówka pochodząca z XV wieku, siedmiokondygnacyjna z lochem więziennym.

Sandomierskie sady zapamiętuje każdy, kto letnią porą odwiedzi to miasto. Malowniczo położony na wysokim brzegu Wisły, poprzecinany wąwozami, otoczony zielonym wzgórzami Sandomierz stał się źródłem inspiracji dla licznych pejzażystów, fotografików, filmowców. Stary Sandomierz jest nie tylko jednym z najpiękniejszych, ale i najdawniejszych miast w Polsce, o czym świadczą wzmianki w kronice Galla Anonima, a znaleziska archeologiczne potwierdzają jego dużo wcześniejszy rodowód. Od wczesnego średniowiecza spełniał zarówno ważne funkcje handlowe jak i państwowe. Jedyną ocalałą do dziś Bramą wjazdową jest Brama Opatowska wzniesiona w drugiej połowie XIV wieku, po obu stronach bramy znajdują się największe zachowane fragmenty murów obronnych, a u jej stóp gotycki kościół św. Ducha, spięty zabudowaniami dawnego klasztoru. Rynek otoczony jest trzydziestoma niezwykłej urody kamienicami wśród których znajdują się kamienica Oleśnickich, dom Mikołaja Gomułki, dom Greka Kojszora, kamienica pod Ciżemką. Atrakcję turystyczną stanowi niemal półkilometrowej długości podziemna trasa wiodąca przez połączone piwnice sandomierskich kamieniczek. W centrum Rynku wznosi się ceglano – kamienny Ratusz. Warto również zwrócić uwagę na gotycką Katedrę, Zamek Królewski oraz Kościół św. Jakuba zbudowany w całości z cegły.

Lanckorona najpiękniejsza jest późnym latem i wczesną jesienią, kiedy spokojne barwy miasteczka wspaniale wtapiają się w bogactwo kolorów liści i kwiatów podkreślanych przez nisko nad horyzontem zawieszone słońce. To mało znana, niezbyt obecnie popularna miejscowość zachwyca swoja naturalnością i archaicznością. Położona tuż obok miasteczka słynna Kalwaria Zebrzydowska z jej ścieżkami i stacjami Męki Pańskiej jest dla odmiany bardzo znanym miejscem na mapie, atrakcji naszego kraju, przyciągającym pielgrzymów i turystów z całej polski i nie tylko. Historia miasteczka związana jest z dziejami lanckorońskiego zamku. Wystawił go w strategicznym punkcie szlaku wiodącego od Krakowa na południe król Kazimierz Wielki, wybrał stożkowe wzniesienie między dolinami Raby i Sakwy, najwyższe w okolicy. W pogodne dni widać stąd odległe szczyty Beskidów z pasmem Babiej Góry, a nawet Tatry. Na południowym zboczu Góry Zamkowej w roku 1359 osadził król wieś, a niedługo potem nadał jej prawa miejskie. Zamek jest obecnie ruiną, niewiele mówiącą o jego niegdysiejszej świetności. Kiedyś był trójwieżową budowlą, później zaopatrzoną dodatkowo w bastiony. Miały go w posiadaniu wielkie rody magnackie – Zebrzydowscy, Myszkowscy, Czartoryscy, Wielopolscy, a potomkowie marszałka koronnego z czasów Jagiełły, Zbigniewa Zbrzezia nosili aż do niedawnego wygaśnięcia rodu nazwisko Lanckorońscy.

Zieleń Plant osłania zabytkowe mury klasztorów, tworzy wspaniałe perspektywistyczne kompozycje z budowlami Wawelskiego Wzgórza, z barbakanem, zabytkowymi kamienicami – tymi wewnątrz i tymi na zewnątrz Starego Miasta. Godnym uwagi jest teatr im. Juliusza Słowackiego, którego dach tworzy secesyjna bryła. Z Bramy Floriańskiej możemy patrzeć na zbudowany w końcu XV wieku potężny gotycki barbakan, jakich niewiele w Europie. Sama Brama Floriańska zwieńczona renesansowym hełmem i przylegające odcinki murów z basztą to pamiątka po całym kompleksie obwałowań (niegdyś bram było 7, a baszt 47). Tuż obok bramy jedno z najważniejszych muzeów Krakowa – zbiory Czartoryskich. Nawet dla zobaczenia „Damy z łasiczką” Leonarda da Vinci warto ją odwiedzić. Na Rynku widać potężną bryłę kościoła Mariackiego – gotycka bazylika mieści w sobie jeden z najważniejszych zabytków sztuki gotyckiej, monumentalny ołtarz dłuta Wita Stwosza oraz liczne wspaniałe epitafia. Sam Rynek to 4-hektarowy plac, jeden z większych w Europie. W jego centrum znajdują się sukiennice – średniowieczny budynek targowych kramów. Wzgórze Wawelskie dominuje nad staromiejską zabudową Krakowa. To miejsce na wapiennych skałach, z Wisła wijącą się u stóp, przez wieki było siedzibą władców. Wawel jest jednym z najcenniejszych zabytków naszego kraju, skupiskiem narodowych pamiątek i ważnym dla Polaków symbolem.

Kazimierz Dolny kojarzy się z renesansowymi kamienicami, zabytkowymi spichlerzami, licznymi imprezami kulturalnymi i kogutami wypiekanymi z maślanego ciasta. W ciągu ostatnich kilkunastu lat miasteczko zrobiło zawrotną karierę. W wyżynnym krajobrazie na prawym brzegu Wisły położony jest Kazimierz, kwintesencja polskiego miasteczka. Podczas spacerów po mieście i jego bliskiej okolicy podziwiać możemy malownicze pejzaże, średniowieczne ruiny, a także zetknąć się ze światem prowincjonalnej codzienności. Kazimierz Dolny jest niezwykle popularny wśród turystów i jest to również jedna z jego charakterystycznych cech – zwłaszcza latem rynek miasteczka zatłoczony jest przez przejezdnych. Moda na Kazimierz Dolny zaczęła się w latach 20. XX wieku, choć i w XIX wieku pełniło ono już funkcję letniskowe. Niezwykłe, malownicze pejzaże, zachęcające do wędrówek w okolice z lessowymi wąwozami, średniowiecznymi i renesansowymi ruinami, wreszcie niepowtarzalna harmonia wielu fragmentów późnorenesansowego układu urbanistycznego miasteczka składają się na wyjątkową całość. Do zabytków miasta należą: obronna baszta z XIII wieku, zamek kazimierski z XIV wieku, za Wisłą wspaniała ruina zamku Firlejów w Janowcu z XVI wieku.

Jarosław jest jednym z tych polskich miast, które swoją bogatą i burzliwą historią mogłoby obdzielić kilka innych. Jego świetność przypadała na czasy renesansu i baroku, później straciła na znaczeniu, ale nadal jest miejscem niezwykle interesującym. Już samo położenie geograficzne miasta wyznaczało mu ważną rolę. Leży bowiem na styku Podkarpacia z Kotliną Sandomierską, na lessowym garbie, nad spławną rzeką, na skrzyżowaniu ważnych, istniejących od wczesnego średniowiecza szlaków handlowych łączących Europę Zachodnią, poprzez Ruś, z basenem Morza Czarnego. W krajobrazie Jarosławia dominują klasztory. Nad miastem górują barokowe wieże Klasztoru Dominikanów. To miejsce słynie z legendy o cudownym pojawieniu się Matki Boskiej na polnej gruszy. Innym godnym zobaczenia zabytkiem jest warowny klasztor Benedyktynek, zbudowany na początku XVII wieku. Znajdująca się pierwotnie na terenie nie istniejącego już zamku cerkiew Przemienienia Pańskiego, zbudowana w pierwszej połowie XVIII wieku, została na początku zeszłego stulecia przebudowana. Wyraźna jest tu stylizacja na kształt świątyni bizantyjskiej. Najznamienitszym z zabytkowych obiektów rynku jest kamienica Orsettich – zaliczana do najważniejszych zabytków renesansowej architektury mieszczańskiej w Polsce.

Niezwykła atmosfera Gdańska, na którą składają się i bogata historia, i liczne wydarzenia kulturalne, i Bałtyk, sprawia, że jest on jednym z najchętniej odwiedzanych miast Polski. Najczęściej polecanym punktem od którego powinno zacząć się zwiedzanie miasta jest Trakt Królewski. Od Bramy Wyżynnej droga prowadzi nas przez Bramę Złotą ulicą Długą do Ratusza Głównego miasta, a stąd do Dworu Artusa. Jednak najbardziej znanym miejscem Gdańska jest Motława. Bulwar ze wspaniałym, wybudowanym w roku 1444 żurawiem, jest jednym z trwałych symboli miasta. To miejsce, bardzo popularne i tłumne także dzisiaj, przed wiekami stanowiło centrum niezwykle ruchliwego portu. Kolejnym ważnym elementem Starego miasta jest Kościół Mariacki, którego nawa ma długość ponad 100 metrów. Zawiera on również 27 imponujących kolumn dźwigających sklepienie na wysokości 30 metrów oraz 83 – metrową wieżę. Budowla ta jest w stanie pomieścić 25 tysięcy wiernych. Ratusz Głównego Miasta to gotycko – manierystyczna budowla, która jest ozdabiana przez wysmukłą wieżę posągiem króla Zygmunta Augusta. Wieżowy dzwon co godzinę gra melodię. W Ratuszu mieści się Muzeum Historyczne Miasta Gdańska, do którego wejść trzeba koniecznie, choćby dla zobaczenia manierystycznego wystroju Sali czerwonej.